Siirt Rehberi

siirt_turkey
SİİRT

Yaklaşık on iki bin yıllık geçmişi ile, geçmişten geleceğe köprü…

Dünya uygarlık tarihine damgasını vuran, Anadolu ve Mezopotamya uygarlıklarının kesiştiği kent: SİİRT…

Son yıllarda yapılan araştırmalarla tarihi yaklaşık M.Ö. 10.000’li yıllara dayanan dünyanın en eski yerleşim birimlerinden biri olan Siirt, Anadolu ve Mezopotamya uygarlıklarının kesiştiği bir noktadır…

M.Ö. Sami’ler, Babil, Asur, Medler, Persler ve Büyük İskender’e ev sahipliği yapan Siirt, M.S. Romalılar, Part’lar ve Sasanilerin egemenliği altına girmiştir. Halife Hz. Ömer zamanında Müslümanlıkla tanışan Siirt, 13. yy.da Moğolların saldırısına uğramıştır. Selçuklular zamanındaki parlak bir dönemin ardından, 1514 yılında Çaldıran Zaferi ile birlikte, Osmanlı İmparatorluğumun topraklarına katılmıştır.

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyetin kuruluşuna katkıda bulunan Siirt, Cumhuriyetin kurulması ile birlikte, İl olma şerefini kazanmıştır.

Güzel Yurdumuzun, güneydoğusunda yer alan Siirt, 300.000 civarında nüfusa ve 6.186 km2’lik yüzölçümü içinde Aydınlar, Baykan, Eruh, Kurtalan, Şirvan ve Pervari ilçeleri ile tarihi zenginlik ve doğal güzellikleri açısından, adeta birbirleri ile yarışmaktadır.

İstanbul’a 1.564, Ankara’ya 1.113 ve İzmir’e 1.616 km. uzaklıkta bulunan Siirt’e kara, hava ve demiryolu ile ulaşmak mümkündür. Haydarpaşa Garı’ndan kalkan expresler, Siirt’e 30 km, uzaklıktaki Kurtalan İlçemize kadar gelirken, Siirt’e 10 km. uzaklıkta bulunan Havaalanımıza düzenlenen uçak seferleri ile de İlimize gelinebilir.

İNANÇ TURİZMİ

Siirt… Anadolu’nun evliyalar diyarı olarak bilinen kenti. Halk arasında her birinin bir derde derman olduğuna inanılan binlerce evliya… Şeyh Naccar, Şeyh Musa, Şeyh Hamza el Kebir, Şeyh Türki, Şeyh el Hazin ve daha niceleri…

İsmail Fakirullah Hz.

1655-1734 yılları arasında yaşamıştır, İbrahim Hakkı Hz.nin hocasıdır. Türbesi Aydınlar (Tillo) merkezinde olup, her yıl binlerce kişi tarafından ziyaret edilmektedir.

Sultan Memduh Hz. (Din bilgini)

1761-1847 yılları arasında Aydınlar ilçesinde yaşadı. 47.000 beyittik divanının, Türkçe, Arapça ve Farsça baskıları bulunmaktadır. Osmanlı dönemine tarihlenen Türbe, yakın tarihlerde Vakıflar Genel Müdürlüğünce ilçedeki diğer türbeler gibi restore edilmiştir.

Erzurumlu İbrahim Hakkı Hz.

Hiç kimseye hor bakma,
İncitme gönül yıkma,
Sen nefsine yan çıkma,
Mevlam görelim neyler;
Neylerse güzel eyler…

Türk İslam Dünyasının yeterince tanıtılamayan şahsiyetlerinden biri. 1703 yılında Erzurum’un Hasankale ilçesinde doğdu. Küçük yaşlarda Aydınlar (Tillo) ilçesine geldi. Yaşamına burada devam etti. 1780 yılında Aydınlar (Tillo) İlçesinde vefat etti.

Matematikçi, pedagog, çağını aşan astronomi bilgini, tıp adamı, şair… Astronomi alanında araştırmaları ve eserleri ile biliniyor. Yeni yılın 21 Martta doğan ilk güneşin Hocası İsmail Fakirullah Hz.nin sandukasına doğmasını sağlayan ışık düzeneği eşsizdir, İbrahim Hakkı Hz. bu düzeneği kurmak için ilçeye egemen bir tepe üzerinde yığma taşlardan oluşan bir duvar yapmıştır. Güneş ışınları bu duvarın ortasındaki pencereden süzülerek İsmail Fakirullah Hz.nin başucuna düşmektedir. Halk arsında Kal-a-tül Üstat (Üstat Kalesi) olarak bilinen bu duvarın bulunduğu tepe Botan Vadisinin eşsiz güzelliğini gözler önüne sermekte ve insanları büyülemektedir. Dünyada bir eşi ve benzeri olmayan bu ışık düzeneği,1960 yılında yapılan restorasyon ile bozulmuş ve işlerliğini kaybetmiştir. Valiliğimizin yaptığı çalışmalar neticesinde birçok bilim adamı beldemize davet edilerek ışık hadisesine yeniden işlerlik kazandırılması için bir dizi çalışma yapmış ve yapılan denemeler sonucunda ışık düzeneği yeniden bilim dünyasına kazandırılmıştır.

58 eseri arasında Marifetname en bilinenidir. Astronomiden kriminolojiye, biyolojiden din bilimlerine, tıptan coğrafyaya kadar bütün bilim dalları içeren ansiklopedik özellikteki Marifetname‘den başka Divanı da çok ünlüdür.

Hocası İsmail Fakirullah Hz.nin bulunduğu türbeye defnedilen İbrahim Hakkı Hz.nin astronomi alanında kullandığı araç ve gereçler ile eserlerinin el yazması nüshaları ilçede özel müzede sergilenmektedir.

Veysel Karanı Hz. (Gönül Adamı…)

Hakkın habibinin sevgili dostu
Yemen illerinde Veysel Karani
Söylemez yalanı yemez haramı
Yemen illerinde Veysel Karani

Aşkın, anne sevgisinin ve doğruluğun simgesi… Yaşlı ve hasta annesine bakan bir deve çobanı… Son Peygamberi görmek için yanıp tutuşan, ancak annesini yalnız bırakamayan bir aşık… Uzun uğraşlar sonucu yalnızca Peygamberin evi için alınan izin…

Sonrasında da Yemen İllerinden Medine’ye uzanan zorlu bir yolculuk… Peygamber seferde… Üzüntü dorukta… Anneye verilen söz gereği başka hiçbir yere uğranılmadan Yemen’e geri dönüş… Bu aşk, bu doğruluk, bu anne sevgisi karşılıksız kalmıyor ve Peygamberin övgülerine mahzar olarak hırkası armağan ediliyor.

555-560 yılları arasında Yemen’in Karen Köyünde doğdu. Türbesi Siirt’in Baykan İlçesi Ziyaret Beldesinde bulunmaktadır. Her yıl yüz binlerce yerli ve yabancının ilgi odağı olmaktadır.

Abdurrahman Bin Avf

Daha hayatta iken cennetle müjdelenen 10 kişiden biri olan Abdurrahman Bin Avf’ın makamı, Pervari ilçesine 8 km. uzaklıkta Yukarıbalcılar Köyü’ndedir. Tepesindeki yaprakların sürekli san olması nedeniyle buradaki bir ağaç halk arasında kutsal olarak bilinmektedir.

KÜLTÜR TURİZMİ

Ulu Camii

Büyük Selçuklu mimarisinin günümüze ulaşan en özgün eserlerinden biri. Kesin yapım tarihi bilinmemektedir. Kitabesinde 1129 yılında Selçuklu sultanları tarafından onarıldığı belirtilmektedir. Değişik mimarideki minaresi ve geometrik şekilli turkuaz renkli çinileri ile dikkat çekmektedir.

Siirt Havaalanı ve Tarihi Kurtalan Tren İstasyonu

Your ads will be inserted here by

Easy Plugin for AdSense.

Please go to the plugin admin page to
Paste your ad code OR
Suppress this ad slot.

Siirt il merkezine 30 km. uzaklıkta Botan Çayı kenarındadır. Birçok medeniyetin hüküm sürdüğü bu Türbe Höyükte Ege Üniversitesi tarafından yapılan kazılarda M.Ö. 6.000’lü yıllara kadar inilmiştir. Bu kazılarda bulunan çanak çömlek ve bileziklerin yanı sıra bölgenin bilinen tarihini değiştirecek nitelikte Akad dilinde yazılmış kil tablet çok önemlidir.

İncekaya (Kormas) Kalesi

Şirvan ilçesine 10 km. uzaklıkta bulunan İncekaya Köyünde vadiye egemen bir tepe
üzerindedir. Bizans döneminden kaldığı tahmin edilmektedir.

Botan Vadisi

Taşbaşı (Rassıl Hacar) Mağarasından Uluçay (Botan) Vadisine Bakış…

Nasreddin Köprüsü

Siirt-Eruh yolunda Basur Çayı üzerindedir. Selçuklar döneminden kalma olduğu bilinen beş gözlü bu köprü özgün yapısını günümüze kadar koruyabilmiştir.

Çarpiran (Dörtulular) Köprüsü

Kervanlara tanıklık eden bir eser… Baykan-Bitlis karayolunun kenarında Baykan’a yaklaşık 3 km mesafedeki Osmanlı dönemine tarihlendirilen tarihi köprü, Bitlis Çayı üzerindedir.

Kavaközü (Tarize) Mir Nasır Külliyesi

Uzun yıllar bilime ev sahipliği yapmış Osmanlı dönemine tarihlendirilen bu tarihi Külliye, Cami (mescit), Medrese, Türbe ve Çeşmenin yanı sıra Değirmen ve yakınındaki Handan oluşmaktadır. Türbenin içindeki mezar taşlarındaki işçilik dikkat çekicidir.

SAĞLIK TURİZMİ

Sağlarca (Billoris) Kaplıcası

Siirt-Eruh yolunun 15. km.sinde Botan Çayı kenarındadır. Doğal iki mağaradan oluşmaktadır. Suyu kükürtlüdür. Refik Saydam Hıfzıssıhha Enstitüsünün yaptığı analizlere göre, kadın, cilt ve romatizma hastalıklarına iyi gelmektedir. Sosyal tesisleri de bulunan kaplıca, çevre il ve ilçelerden büyük ilgi görmektedir.

Siirt Evleri

Siirt’in kendine özgü yapı malzemesi ile yapılan evler iklim yapısına uygun olarak piramit formunda yani tabandan tavana doğru yükseldikçe daralma gösterir. Eri fazla iki ya da üç katlı olan bu evler, çevreye zarar vermeyen doğal malzemelerden üretildikleri için çevre dostu yapılardır. Bir nevi alçı olan casın nem düzenleyici özelliği bulunması nedeniyle de bakteri küf ve mantar üremediğinden insan dostu yapılardır.

SİİRT ÜRÜNLERİ VE MUTFAĞI

Tat ve kalite açısından aranılan birçok ürün ve zengin yemek çeşidine sahip olan ilimizin bu zenginlikleri 2003 yılından itibaren Valilik aracılığıyla Türk Patent Enstitüsüne tescil ettirilmeye başlandı. Perde Pilav, Pervari Balı, Siirt Fıstığı, Siirt Battaniyesi ve Siirt Büryanı ilimizin beğenilen ürünlerinden ilk etapta tescil edilen beş tanesidir.

Siirt Kilimleri

Zengin bir kültürün ürünü el sanatları. Her biri ayrı bir hikâye sonucu ortaya çıkan, insanımızın duygusunu, düşüncesini yansıtan renk ve motiflere sahip, el emeği, göz nuru kök boyalı Siirt Kilimleri…

Siirt Fıstığı “Yeşil altın…”

Tadı ve görünümü ile aranan bir ürün. Düşük kalorisi, kolesterolü düşürücü, zayıflatıcı özellikleri ile sağlığın dostu…

Siirt Battaniyesi

Tiftikten yapılan sımsıcak, albenili Siirt Battaniyeleri… Namazlıklar, kabanlar, montlar, bereler, atkılar ve heybeler… Dededen toruna katacak en güzel armağan… Siirt’in övünç kaynağı. 1930 yılında dokunarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk’e armağan edilen ve halen Çankaya Gazi Köşkünde Atamızın karyolasını süsleyen battaniye…

Siirt Büryanı

Büryan üç metre derinliğindeki kuyuların dibinde yakılan ateşin ısısıyla tamamen doğal bir şekilde pişirilen et yemeğidir. Sabah saat 06.00’dan itibaren damak zevkine düşkün olanların beğenisine sunulmaktadır.

Pervari Balı

600 ile 1900 rakamları arasında yetişen bitkilerin özünden elde edilen tadı ve kokusu ile ön plana çıkan kara kovan balı… Mide hastalıkları dâhil birçok derde deva.

Zivzik Narı

Siirt’in Şirvan ilçesinin Dişlinar (zivzik) Köyünde yetişen bir nar… Aylarca dayanması, lezzeti ve bol sulu olması ile biliniyor.

Perde Pilavı

Fes şeklindeki bakır kapların iç tarafının yağlı yumurtalı bir hamurla sıvandıktan sonra daha önce hafif bir şekilde pişirilmiş pirinç, et ve badem içinin tabakalar halinde doldurularak üst tarafından aynı hamurla kapatılmasının ardından tekrar pişirilmesinden oluşan bir yemektir. Keklik veya piliç etiyle daha lezzetli olur.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *